- W dniu 18 kwietnia br. Oddział Miejski PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu zorganizował w ramach "Eskapady z przewodnikiem" wycieczkę pieszą na trasie: Mała Nieszawka – ruiny zamku krzyżackiego w Małej Nieszawce, Fort X – ruiny zamku królewskiego "Dybów". Przy bardzo ładnej pogodzie uczestnicy wyjechali z Torunia autobusem MZK do Małej Nieszawki. Wyprawa pod opieką Izabeli i Henryka Miłoszewskich, przodowników turystyki pieszej PTTK rozpoczęła się przy szkole podstawowej. Prowadzący przywitali uczestników oraz przybliżyli im trasę i cele wyprawy, a także całkowitą jej długość. Następnie ulica Wałową skierowali się w kierunku rzeki Wisły. Tuż niedaleko wału przeciwpowodziowego, powstałego w końcu XIX wieku turyści podeszli pod niewielkie zadrzewione i zakrzaczone wzniesienie terenu, przed którym Henryk Miłoszewski podzielił się wiedzą związaną z przybyciem Krzyżaków na Kujawy i dalszą ekspansją na ziemię chełmińską. Wzgórze kryje fundamenty zamku i mury jednej z pierwszych warowni krzyżackich, którą wznieśli Krzyżacy w 1 połowie XIII wieku jako drewnianą. W 2 połowie XIII wieku powstała warownia murowana. Pierwszym znanym komturem nieszawskim był Henryk, wzmiankowany w 1250 roku. Upadek znaczenia zamku w Małej Nieszawce wiąże się z pokojem mełneńskim, zawartym w 1322 roku. W przerwie uczestnicy otrzymali ulotki i breloczki związane z "Eskapadą z Przewodnikiem". Następnie po krótkim zwiedzaniu pozostałości zamkowych, grupa udała się w drogę, wzdłuż wału przeciwpowodziowego, korzystając z oznakowania pieszego szlaku turystycznego w kolorze niebieskim. Kolejnym obiektem, przy którym się zatrzymano był Fort X, a w rzeczywistości 10 – komorowy schron dla artylerzystów, 6 działowej baterii, otoczony prawie w połowie mokrą fosą.  Obiekt powstał w okresie budowy Twierdzy Toruń w latach 1889 – 1892. Po obejrzeniu schronu i wykonaniu dokumentacji fotograficznej, turyści udali się do ostatniego obiektu, związanego z wycieczką. Po drodze można było nasycić wzrok różnymi panoramami Torunia, wartko płynącą Wisłą oraz ożywioną różnymi dźwiękami otaczająca przyrodę. Po pokonaniu największej przeszkody, zwalonej wichurą topoli, spoczywająca na szlaku, oczom uczestników ukazała się bryła poźnogotyckiego, królewskiego zamku "Dybów". Wewnątrz zamku, na jego dziedzińcu, turyści wysłuchali historii obiektu, jego roli i znaczenia. Prowadzący przypomniał, że na zamku zostały przyjęte w 1454 roku przez króla Kazimierza Jagiellończyka tzw. statuty nieszawskie, wzmacniające rolę szlachty kosztem władzy królewskiej, a w 1476 roku urodziła się na zamku królewna Anna, córka króla Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, późniejsza żona księcia pomorskiego Bogusława X. Po obejrzeniu dobrze zachowanych ruin zamku, nastąpiło rozwiązanie wycieczki i uczestnicy udali się do swych domów.

                                                                                                 Opracował: Henryk Miłoszewski.