- Grupa uczestników WR dotarła na miejsce zbiórki w Kaszczorku autobusem MZK nr 113. Po przywitaniu grupy przez prowadzącego Marka Rucińskiego i wspólnej fotce uczestnicy wymaszerowali na trasę wędrówki. Najpierw pomaszerowaliśmy w stronę rzeki Drwęcy by idąc wzdłuż jej biegu dotrzeć na biwakowisko w Białych Górach gdzie zatrzymaliśmy się na krótki postój. Było ciepło i słonecznie, dobrze wypoczywało się grupie nad Drwęcą ale trzeba było iść dalej. Przemaszerowaliśmy obrzeżami Kaszczorka i dotarliśmy do kościoła gdzie zrobiliśmy drugi postój.

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego – wzmiankowany w źródłach jest po raz pierwszy w 1321 r. (choć istniał zapewne od początku XIV w., na miejscu starszego). Wzniesiony w XIV w., po spustoszeniu w czasie reformacji został odnowiony po 1587 r., powiększony o wieżę w 1698 r. Po spaleniu w 1966 r. odbudowany w 1972 r. Ceglany (z użyciem kamieni), halowy, orientowany, o trójbocznie zamkniętej części prezbiterialnej i kwadratowej, drewniano-szkieletowej wieży od zachodu. Był zamknięty, wnętrza nie udało się nam zobaczyć.

- Dalej przeszliśmy obrzeżem os. Skarpa i na obrzeży Fortu I spotkaliśmy się z Marianem Rochnińskim – Instruktorem krajoznawstwa regionu PTTK pod przewodnictwem którego grupa obejrzała z zewnątrz dwa forty Twierdzy Toruń tj. Fort I im. Jana III Sobieskiego i Fort II im. Stefana Czarneckiego. Poniższe informacje o fortach są jego autorstwa.

Fort I Jan III Sobieski (Ia, Köening Wilhelm I) znajduje się przy ul. Winnej, jest najbardziej wysuniętym, pośrednim, pancernym fortem artyleryjskim w pasie obronnym twierdzy, licząc od strony wschodniej na prawym brzegu Wisły, w odległości od dawnego centrum miasta ok. 5 km. Budowa fortu trwała 5 lat, od roku 1888 do 1893. Zbudowano go kosztem (w raz z wykupem gruntów) za sumę około 2 mln marek. Pierwotnie fort posiadał numer „I a” i nosił nazwę „Buchtafort” a to z tego względu, że zbudowano go na wzgórzu Buchta oraz, że w tym miejscu stała wówczas gospoda przydrożna pod nazwą Buchtakrug, od której rozchodziły się drogi do Torunia, Kaszczorka i Złotorii. W 1907 r. nazwa fortu przemianowana została na „Feste König Wilhelm I” a w 1920 r., po przejęciu przez Wojsko Polskie na „Fort I - Warownia Jana III Sobieskiego”. Załogę fortu w czasie pokoju stanowiła załoga licząca: 13 oficerów, 200 żołnierzy piechoty, 152 artylerzystów i 6 saperów. Dla nich zbudowano specjalne koszary nad Wisłą przy ul. Winnica. Wraz ze wzmocnieniem wojennym stan załogi wzrastało do ok. 600 żołnierzy. Bardzo dobrze zachowany.

Na stoku bojowym widoczne są pozostałości fortyfikacji polowych: takie jak rowy dobiegowe, stanowiska ogniowe karabinów maszynowych oraz działobitnie artylerii polowej.

Fort II Stefan Czarnecki (I, Büllow) znajduje się przy ul. Leszczynowej. Został zbudowany w latach 1879-1882 jako jeden z dwóch pierwszych fortów (drugim był budowany równolegle Fort XI) w pierścieniu fortów toruńskich. Został wzniesiony od strony ówczesnej granicy prusko-rosyjskiej i miał strzec centrum Torunia, dworca Toruń-Mokre oraz mostu na Wiśle. Razem z fortem Przyczółek Mostowy, Fortem Kolejowym i Fortem XI stanowił pierwszy luźny pierścień ochrony miasta. Ogień artyleryjski z Fortu II miał zasięg do 7,5 km. Fort został wzniesiony wg projektu standardowego małego fortu głównego na planie pięciokąta. Jego uzbrojenie stanowił zespół 26 dział, a po późniejszych modyfikacjach także dwie baterie skrzydłowe na przedłużeniu szyi fortu oraz schrony z czterema punktami obserwacyjnymi. Pierwotnie miało tu stacjonować ok. 800 ludzi. Na uzbrojenie fortu składało się około 18 dział ciężkich i 8 działek rewolwerowych z lufą obrotową, kalibru 37 mm służących do obrony fosy. Całość fortu otacza wał przeciwskarpy.

Po powrocie Torunia do Polski fort został przejęty przez wojsko polskie, które w 1921 r. urządziło w nim szpital Obozu Internowanych w Toruniu rosyjskich żołnierzy Armii Wrangla i Bułhaka-Bałachowicza. Fort jest dobrze zachowany, ma czytelny układ obwałowań i zabudowy. Ocalały liczne urządzenia mechaniczne.

- Po obejrzeniu z zewnątrz fortów zakończyliśmy dzisiejszą wędrówką na os. Rubinkowo.

                                                                                                 Opracował: Tadeusz Perlik.